Nieuw onderzoek van de University of California San Francisco laat zien dat MS bij veel mensen al jaren bezig is voordat ze er iets van merken.
Hoe ontdekten ze dit?
De onderzoekers hadden toegang tot bloedmonsters van Amerikaans militair personeel die bij hun aanmelding waren afgenomen en jarenlang bewaard. Van sommige van die mensen is inmiddels bekend dat ze later MS ontwikkelden. De onderzoekers keken als het ware terug in de tijd naar die oude bloedmonsters.
Ze analyseerden meer dan 5.000 verschillende eiwitten in het bloed van 134 mensen die uiteindelijk MS kregen. En ze vergeleken die met mensen die gezond bleven.
Wat ze ontdekten is dat gemiddeld ongeveer zeven jaar voordat iemand zijn eerste MS-symptomen krijgt, er al tekenen van myeline-schade zichtbaar zijn in het bloed.
Eerst myeline, dan axonen, dan astrocyten
De onderzoekers zagen niet alleen dát er schade was, maar ze vonden ook aanwijzingen dat de schade mogelijk in een specifieke volgorde gebeurt:
- ~7 jaar voor diagnose: Verhoogd MOG-eiwit – dat wijst op myeline-schade. De beschermlaag rond je zenuwbanen wordt aangevallen.
- ~6 jaar voor diagnose: Verhoogd neurofilament light chain (NfL) – dat betekent dat de zenuwbanen zelf ook beschadigd raken. Ongeveer een jaar later dus.
- Rond het moment van diagnose: Pas dan zie je dat ook GFAP stijgt, een marker voor astrocyten – de ondersteunende cellen in je hersenen.
Met andere woorden: Het lijkt erop dat MS vaak een cascade volgt. Eerst gaat het mis met de isolatie (myeline), dan met de bedrading zelf (axonen), en pas bij klinische onset worden de astrocyten meetbaar betrokken.
Wat gebeurt er in die ‘stille’ jaren?
In die periode voordat iemand symptomen krijgt, is het immuunsysteem vaak dus al druk bezig. De onderzoekers zagen in veel gevallen vooral het stofje IL-3 opduiken. Interleukine-3 is een signaalmolecuul dat immuuncellen oproept om naar de hersenen en ruggenmerg te gaan. Ook zagen ze vaak verhoogde activiteit in de NF-κB pathway – een belangrijk signaalsysteem voor ontstekingsreacties.
Omdat de hersenen vaak nog genoeg reserve hebben, wordt van die schade in eerste instantie meestal nog niets gemerkt. Pas als die reserve opraakt, krijgt iemand klachten. (Voor de eerste klachten zijn de stalagmieten (laesies) in mijn zwembad-model er vaak al wel, maar het water staat nog hoog genoeg.)
Waarom is dit belangrijk?
Dit onderzoek is om een paar redenen belangrijk:
Ten eerste: De eerste terugval is in veel gevallen niet het begin van MS – het is het moment waarop de schade duidelijk zichtbaar wordt.
Ten tweede: Ik vertelde al vaker dat onderzoek erop wijst dat hoe eerder je behandelt, hoe beter het resultaat. Dit onderzoek opent een nog interessantere mogelijkheid: wat als je kunt ingrijpen vóórdat iemand überhaupt symptomen krijgt?
Ten derde: De onderzoekers hebben een panel van ongeveer 21 eiwitten geïdentificeerd die mogelijk kunnen helpen om te voorspellen of iemand MS gaat ontwikkelen. Dit kan in de toekomst bijdragen aan een test om MS vroeg vast te stellen.
Dit is een wetenschappelijke studie en de resultaten worden nog niet in de kliniek toegepast, daarvoor zal nog meer onderzoek nodig zijn.
Het originele onderzoek “Myelin injury precedes axonal injury and symptomatic onset in multiple sclerosis” is gepubliceerd in Nature Medicine op 20 oktober 2025. DOI: 10.1038/s41591-025-04014-w
